Niğde'nin eski adı nedir

Niğde'nin Eski Adı Nedir?

Niğde, Türkiye'nin güneybatısında yer alan ve Central Anadolu Bölgesi'nin ortasında bulunan bir ilimizdir. Niğde, tarihi ve kültürel açıdan zengin ve önemli bir yerdir. Tarih boyunca, Niğde ve çevresinde pek çok kültürün etkisi altında kalmıştır.

Bu nedenle, Niğde'nin eski adı merak konusu olmuştur. Tarihte, Niğde'yi çevreleyen bölgede yaşayan eski kültürlerin etkisi altında kalan ve farklı isimlerle anılan pek çok bölge vardır. Bu yüzden, Niğde'nin eski adının tam olarak ne olduğu konusunda bir kesinlik bulunmamaktadır.

Niğde'nin Tarihsel Geçmişi

Niğde'nin tarihsel geçmişi, orta çağa kadar uzanmaktadır. İlk yerleşimler M.Ö. 2. yüzyılda başlamıştır ve bu dönemde, Niğde'nin adı, çevresinde yaşayan eski kültürler tarafından değişik isimlerle anılmıştır.

M.Ö. 1000 yıllarında, Niğde'yi Hittitler kontrol etmiştir. M.Ö. 500 yıllarında, Medler ve Persler'in etkisi altında kalan Niğde'ye, M.S. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu tarafından egemenlik kurulmuştur.

M.S. 6. yüzyılda, Niğde, Bizans İmparatorluğu'nun sınırları içinde yer almıştır. Bizans döneminde Niğde "Kotyai" olarak adlandırıldı. M.S. 12. yüzyılda, Niğde, Selçukluların eline geçmiştir. Selçuklu döneminde Niğde, "Niğde" olarak adlandırılmıştır.

Niğde'nin Günümüzdeki Adı

Günümüzde, Niğde'nin adı, Selçuklu döneminden beri Niğde olarak kalmıştır. Niğde, tarihsel süreçte farklı isimlerle anılmıştır ancak bugünkü ismi olan Niğde, Selçuklu döneminden beri değişmemiştir.

Sonuç

Niğde, tarihsel süreçte farklı isimlerle anılmıştır ancak bugünkü ismi olan Niğde, Selçuklu döneminden beri değişmemiştir. Niğde'nin eski adından emin olamasak da, tarihteki çeşitli kültürler tarafından "Kotyai" olarak anılmıştır.

Niğde, tarihi çok eskiye dayanan bir şehirdir; bu şehir tarihte çok sayıda adla anılmıştır. En eski adı, Mysia olarak bilinen, Hitit İmparatorluğu'nun kralı Mursilis Tarafından kurulan Mysia adlı krallıktır. Mysia, Hitit İmparatorluğu'nun merkezi olan Kappadokya'da bulunan ve bugünkü Niğde'nin bulunduğu alanı kapsayan bir krallıktı. Mysia'nın başkenti, yaklaşık 1200 yıl önce Kırkambar olmuştur. Mysia, daha sonra Lidyalılar tarafından kontrol altına alındı ve bu dönemde Mysia'nın adı Lidya olarak değişti. Lidya, daha sonra Romalılar tarafından fethe edildi ve bu dönemde Niğde'nin adı Tyana olarak değişti. Tyana, İskender Makedon tarafından fethe edildi ve bu dönemde Tyana'nın adı Alexandria olarak değişti. Alexandria, daha sonra Bizans İmparatorluğu tarafından fethe edildi ve bu dönemde Alexandria'nın adı Mokissos olarak değişti. Mokissos, daha sonra, Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından fethe edildi ve bu dönemde Mokissos'un adı Niğde olarak değişti. Niğde, bu ismiyle bugüne kadar sürdürmüştür.

Niğde, bugünkü adıyla Niğde ilinin kent merkezi olan Niğde şehri, tarihteki eski adı ile Nisibis olarak bilinmektedir. M.Ö. 200’lü yıllarda Hititler tarafından kurulan bu şehir, daha sonra Asur, Urartu ve Pers İmparatorluklarının eline geçmiştir. MÖ 639 yılında Bizans İmparatoru Heraklios tarafından feth edilen Niğde, bu tarihten sonra Bizans İmparatorluğu toprakları içinde yer almıştır. Bizans İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra, Anadolu Selçuklu Devleti tarafından ele geçirilen Niğde, 1277 yılında Osmanlı Devleti’ne geçmiştir. Böylece, Niğde, tarih boyunca değişik medeniyetlerin eline geçmiş ve her medeniyet kendine özgü adını vermiştir.

Niğde’nin tarih boyunca en çok kullanılan adları, Nisibis, Arabicus, Niksibis, Nisibin, Nisibid, Nisibin ve Nikseb’dir. Bu isimler, Hitit, Asur, Urartu, Pers, Bizans ve Osmanlı devirlerinde kullanılmıştır. Bugünkü Niğde şehrinin ismi, Osmanlı zamanında kullanılan Niksib adından türetilmiştir.

Niğde, tarih boyunca çok önemli bir merkez olarak görülmüş ve bu nedenle çok sayıda medeniyet tarafından çeşitli isimler ile anılmıştır. Anadolu’da kurulan tüm medeniyetlerin izleri bugün hala şehirde görülebilmektedir.

Niğde'nin eski adı Dioskurias'dır. Bu isim, MÖ üçüncü yüzyılda yaşamış olan İskenderiye kralı Makedon Ptolemaios II. Philadelphos tarafından kullanılmıştır. Adının nereden geldiği konusunda farklı teoriler bulunmaktadır. Bazılarına göre, bu isim, Makedon Ptolemaios II. Philadelphos'un babası ve kral II. Ptolemaios tarafından kullanılmıştır. Diğer bir teoriye göre ise, isim, Zeus ve Poseidon'un ortak çocukları Dioskourides'in adının bir şekilde şehre verilmesiyle ortaya çıkmıştır.

Niğde'nin antik çağda Dioskurias olarak bilinmesinin yanı sıra, şehre başka isimler de verilmiştir. MÖ dördüncü yüzyılda başlayan Selevkid döneminde şehre "Dionysopolis" adı verilmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde, bunun yerine "Nigdea" adının kullanıldığı da bilinmektedir. Roma İmparatoru Hadrian'ın şehre ziyaretinden sonra, şehre Hadrianopolis adı verildi. Ancak bu isim, sadece birkaç yüzyıl kullanıldı ve zamanla eski ismi olan Niğde'ye geri döndü.

Bugün Niğde, Türkiye'nin en eski şehirlerinden biri olarak hala etkisini sürdürmektedir. Şehir, tarihi mekanları, doğal güzellikleri ve geleneksel gelenekleri ile ziyaretçilerine çok sayıda farklı deneyimler sunmaktadır. Bu isim, Niğde'nin tarihini ve kültürünü çok iyi yansıtmaktadır.

Niğde, Türkiye'nin bir ilidir ve MÖ 1200 yıllarından beri sürekli olarak yaşanmaktadır. İl, MÖ yüzyıllarda Hititler tarafından ‘Mazaca’ olarak isimlendirilmişti. İsminin bu şekilde belirlenmesinin nedeni, Hititlerin bu bölgede kurdukları kutsal şehirlerin adının ‘Mazaca’ olarak isimlendirilmesiydi. MÖ 8. yüzyılda, bu bölgede yaşayan halkların ismi ‘Mazaca’ olarak kullanılmaya devam ederken, bu isim ‘Mazaka’ya dönüşmüştür. Bölgenin en eski ismi, MÖ 8. yüzyılda ‘Nikte’ olarak bilinmekteydi. ‘Nikte’ adı, MÖ 6. yüzyılda ‘Niğde’ olarak değiştirilmiştir. İsim değişikliği, bu bölgenin farklı kültürler tarafından kontrol edilmesiyle beraber, bu bölgenin adının farklı tarihsel kültürler tarafından değiştirilmesine bağlıdır.

Niğde’nin eski adı, ‘Nikte’ olarak bilinmektedir. Bu adın MÖ 8. yüzyılda ortaya çıkması ve MÖ 6. yüzyılda ‘Niğde’ olarak değiştirilmesi, bu bölgenin farklı kültürler tarafından kontrol edilmesine bağlıdır. Bölgenin adının değiştirilmesinde, mevcut kültürün etkisi de önemli olmuştur; örneğin, MÖ 8. yüzyılda Hititler tarafından ‘Mazaca’ olarak isimlendirilmesi. Bu, bu bölgede kurulmuş olan kutsal şehirlerin isimlerinin değiştirilmesi anlamına gelmektedir. Niğde, günümüzde kültürel ve tarihsel olarak zengin bir bölge olarak kabul edilmektedir. Bu bölgenin, farklı kültürlerin etkisiyle değişen ismi, tarihsel ve kültürel mirasının bir örneğidir.

Niğde'nin eski adı, Hititler çağından beri çeşitli kültürler tarafından kullanılan, M.Ö. 8. yüzyılda Hitit Krallığı tarafından kurulan ve Hitit Krallığı'ndaki en büyük kent olan Kültepe'dir. Kültepe, Hitit Krallığı'nın batısındaki bölgede, bugünkü Niğde şehir merkezinin yakınlarında yer almaktadır. Hititler tarafından kurulan Kültepe, Hitit Krallığı'nın sona ermesinden sonra, Lidyalılar ve Persler tarafından kullanılmıştır. İskitlerin M.Ö. 7. yüzyılda ortaya çıkmasından sonra, Kültepe'nin adı, Niğde olarak değiştirilmiştir. Neolitik, Kalkolitik, Tunç Çağı, Hitit ve Pers Dönemleri'nden bu yana, bölgenin adı Niğde olarak kullanılmıştır.

Niğde, M.Ö. 2000 yıllarına kadar, MÖ.2000 yıllarından önceki döneme kadar, Hititler zamanında "Nagada" olarak bilinen eski bir şehirdir. Hititler dönemi M.Ö. 2000 yılları ile MÖ. 1200 yılları arasında yaşamış olan bir Türk kavimidir. M.Ö. 1250 yıllarında Hititlerin tahtından ayrılan ve yeni bir hükümdarlık kuran MÖ. 1250 yıllarında Hittite krallığının kuzeyindeki Nuhur (Nuhor) krallığının kurucusu olan Nuhur (Nuhor) krallığının kurucusu olan Nuhur kabilesinin kurucusu olan Nuzi (Nuzi) adındaki bir kralın hüküm sürdüğü Niğde, o zamanlar Nuhur (Nuhor) adıyla bilinmekteydi. Hititlerin imparatorluğunu yeniden kurmalarından sonra, Niğde, Hititler tarafından kontrol altına alındı ve Niğde, M.Ö. 1200 yıllarından itibaren Hititlerin hakimiyeti altında kaldı. M.Ö. 1200 yıllarından sonra, Niğde, Pers egemenliği altında kaldı ve M.Ö. 546 yılında İskenderiye'yi fethettiğinde Niğde, İskenderiye'nin merkezi konumuna taşındı. İskenderiye'nin yıkılmasından sonra, Roma İmparatorluğu zamanında Niğde, Diyar Bakır olarak bilinmeye başladı ve M.S. 395 yılındaki Bizans-Roma savaşları sonrasında Diyar Bakır'ın Bizans egemenliğine geçmesiyle, Niğde, Bizans egemenliği altında kaldı. Bizans'ın 1204 yılında Selçuklu topraklarına kaybettiği toprakları arasında Niğde de vardı. Selçuklu döneminde Niğde, Diyar Bekir adını taşımıştır. Osmanlı dönemine geldiğimizde, Niğde, 1515 yılında Selçuklu topraklarından alınan ve Osmanlı egemenliğine geçen topraklar arasında yer almıştır. Niğde'nin adı, Osmanlı döneminde de aynı kalmıştır.

Niğde, binlerce yıldan beri farklı isimler altında mevcut olan ve tarihi bir yer olan bir şehirdir. Günümüzde Niğde, Hititlerin "Nagada" adıyla bilinen, Pers İmparatorluğu'nun "Nuhur" adıyla bilinen, İskenderiye'nin merkezi olan "Diyar Bakır" olarak bilinen, Bizans egemenliği altında kalan "Diyar Bekir" adıyla bilinen ve Osmanlı egemenliği altında kalan "Niğde" adıyla bilinen bir şehirdir.

Niğde, bugün olduğu gibi, Antik Çağlarda da önemli bir şehir olarak karşımıza çıkmaktadır. Niğde’nin Antik Çağlarda kullanılan adı ise Neokaisareia olarak kayıtlara geçmiştir. Neokaisareia, M.Ö. 1. yüzyılda kurulmuştur. Neokaisareia, Bizans İmparatoru Theodosius I tarafından kurulmuştur. Theodosius I, şehri Roma İmparatoru Augustus’un anısına kurmuştur.

Neokaisareia’nın kurulmasının nedeni, Theodosius I’in Roma İmparatoru Augustus’u anmak için değil, aslında, şehri etrafındaki köyleri korumak için kurulmuştur. Theodosius I, şehri batıdan gelen istilacılara karşı korumak için, şehrin çevresinde kalın duvarlar inşa ettirmiştir.

Neokaisareia, Antik Çağdan Orta Çağa kadar, karşımıza çıkan tarihi bir kent olarak kalmayı başarmıştır. Neokaisareia’nın yerini, 11. yüzyılda, Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından kurulan Niğde şehri almıştır. Selçuklu Sultanı, şehrin adını Niğde olarak değiştirmiştir.

Niğde’nin ismi, bugün olduğu gibi, Antik Çağdan beri kullanılmaktadır. Niğde, Antik Çağda Neokaisareia olarak bilinirken, Orta Çağdan sonra ise Niğde olarak anılmaktadır. Neokaisareia şehri, Neokaisareia M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatoru Theodosius I tarafından kurulmuştur. Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad tarafından 11. yüzyılda Neokaisareia’nın adı Niğde olarak değiştirilmiştir.

Niğde, ünlü tarihçi Strabon tarafından "Milyas" olarak adlandırılan bir şehirdir. Strabon, Milyas'ın antik Yunanlılar tarafından kurulmuş olduğunu ve kentin Pergamum Krallığı'nın egemenliğinde olduğunu belirtmiştir. Strabon'un yanı sıra, birçok antik yazar da Niğde'nin başka adlarla anıldığını kaydetmiştir. İmparatorluklar değiştikçe, kentin adı da değişmiştir. Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altında, Niğde "Bolsena" olarak anılmıştır. Bizans İmparatorluğu'nun egemenliği altında ise, Niğde "Moglibolousa" ve "Moglibolousion" olarak anılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında ise, Niğde "Niğde" olarak anılmıştır.

Niğde'de yer alan antik kalıntılar, kentin çok eski bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir. Köylerinde ve tarihi mekanlarında, Niğde'nin antik dönemlere ait birçok kalıntısı bulunmaktadır. Bu kalıntılar, Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinin aktif olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu kalıntılar arasında, antik surlar, kiliseler ve tarihi mekanlar sayılabilir.

Niğde'nin tarihi kökeni, antik çağlara kadar dayanmaktadır. Strabon'un kaydettiğine göre, kent Milyas olarak adlandırılmıştı. Strabon'un yanı sıra, birçok antik yazar da bu kentin başka adlarla anıldığını kaydetmiştir. Niğde, imparatorluklar değiştikçe, Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altında "Bolsena", Bizans İmparatorluğu'nun egemenliği altında ise "Moglibolousa" ve "Moglibolousion" olarak anılmıştır. Son olarak, Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında "Niğde" olarak adlandırılmıştır.